از کجا بفهمیم آرتروز زانو داریم؟

آرتروز زانو، رایج ترین نوع آرتروز به شمار می رود و نتیجه آن تخریب و فرسایش مزمن غضروف مفصلی اطراف زانو است. اگرچه این بیماری اغلب، افراد بالای ۴۵ سال را هدف قرار می دهد، با این وجود در هر سنی احتمال ابتلا به آرتروز زانو وجود دارد.

 

 

 

 

 

غضروف مفصلی، صافی روی استخوان های مفصل زانو را می پوشاند. این استخوان ها شامل پشت کشکک زانو، پایین استخوان ران و بالای استخوان درشت نی هستند. این غضروف در زمان بروز آرتروز زانو، دستخوش تغییراتی تدریجی می شود، خاصیت کشسانی خود را از دست می دهد، به مرور سخت و سفت می شود، ترک برمی دارد و حین انجام فعالیت یا در اثر ضربه، راحت تر از پیش آسیب می بیند و فرسوده می شود. بنابراین چون استخوان ها نمی توانند به سهولت روی غضروف ناهموار حرکت کنند، استخوان تحریک شده و باعث زانودرد می شود.

 

در این حالت، سر استخوان های درگیر ضخیم می شود و خارهای استخوانی شکل می گیرد. همچنین ممکن است قطعه های کوچکی از غضروفِ شکسته شده، پیرامون ناحیه داخلی زانو شناور باشند. رسوب های مواد معدنی در غضروفِ اکثر افرادی که به آرتروز مفصل زانو مبتلا هستند نیز دیده می شود. به علاوه غلظت مایع مفصلی رقیق تر می شود و چسبناکی اش کاهش می یابد، در نتیجه میزان خاصیت حفاظت کنندگی و روان کنندگی حرکتی اش، کم می شود. در این حالت، به تدریج درد زانو شروع می شود.

شدت بیماری آرتروز در افراد مختلف متفاوت است. گاهی شدت بیماری، ملایم است و با علایم خفیف همراه است. حتی ممکن است هیچ علامتی به همراه نداشته باشد، اما در موارد پیشرفته، غضروف تا حدی فرسایش می یابد که استخوان ها روی یکدیگر ساییده شده و آسیب می بینند. در این حالت، بیمار متحمل زانو درد شدیدی می شود. اگرچه استئوآرتریت، گونه غیرالتهابی آرتروز به شمار می رود، با این وجود با اندکی التهاب همراه است. البته شدت آن قابل مقایسه با التهاب ناشی از گونه های التهابی آرتروزهایی مانند آرتریت روماتوئید نیست.

از آنجایی که آرتروز زانو، در اغلب موارد، بین افراد مسن و میانسال شایع است و به مرور زمان تشدید می شود، به عنوان یک بیماری "فرسایشی" در نظر گرفته شده است.

هیچ فعالیت طبیعی منجر به بروز آرتروز زانو نمی شود. علت اصلی آرتروز زانو و تحلیل و از بین رفتن غضروف، به طور دقیق مشخص نیست. بسیاری از بیماران مبتلا به آرتروز زانو تصور می کنند به دلیل انجام فعالیت های روزانه، درد زانو تشدید خواهد شد، به همین دلیل میزان فعالیت خود را کاهش می دهند، در حالی که با این کار عضله های نگهدارنده زانو ضعیف تر می شوند و فشار بیشتری بر مفصل زانو وارد می شود.

از کجا بفهمیم آرتروز زانو داریم؟

آرتروز زانو موجب می شود غضروف به تدریج از بین برود، به همین دلیل در مراحل ابتدایی آرتروز زانو، هیچ علامتی وجود ندارد. آرتروز زانو علایمی مثل سفتی (به ویژه سفتی صبحگاهی زانو)، درد زانویی که با بالا و پایین رفتن از پله ها تشدید می شود، محدودیت دامنه حرکتی و احساس خرد شدن زانو و ضعف آن را در پی دارد. همچنین ممکن است زانو ورم کند، اما قرمز و داغ نخواهد بود.

البته علایمی مثل درد مفصل زانو و صدای خرد شدن زانو، می توانند ناشی از عارضه "زانوی دونده" نیز باشد. این عارضه، علت زانو درد در تمامی گروه های سنی، از نوجوانان تا بزرگسالان، محسوب می شود.

تورم زانو در اثر انباشته شدن بیش از حد مایع درون مفصل زانو رخ می دهد. غضروف آسیب دیده مفصل، به التهاب پوشش مفصلی (سینوویوم) و تولید بیش از حد مایع مفصلی (مایع سینوویال) دامن می زند. انباشته شدن مایع اضافی درون مفصل را در اصطلاح "افیوژن مفصلی" گویند که در اصطلاح رایج تر، از افیوژن مفصلی زانو، با عبارت "آب آوردن زانو" نیز یاد می شود. افیوژن مفصلی زانو، در برخی موارد باعث ایجاد غده ای پشت زانو (کیست بیکر) و درد پشت زانو می شود. این التهاب در موارد پیشرفته، در صورت شناور شدن قطعه های کوچکی از غضروفِ شکسته شده، اطراف ناحیه داخلی مفصل زانو و تحریک و التهاب بافت نرم مفصل نیز رخ می دهد. به علاوه، مفصل در موارد پیشرفته بیماری، شکل طبیعی خود را از دست می دهد.

غضروف از توانایی محدودی برای ترمیم خود برخوردار است. بنابراین بدن با تشکیل زائده های استخوانی، واکنشی جبرانی نشان می دهد که به بزرگ شدن آشکار مفصل می انجامد. بروز نشانه ها همواره با میزان آسیب مفصل مرتبط است.

ورزش زانو به منظور قوی نگه داشتن عضله های نگه دارنده ی زانو، نداشتن اضافه وزن و اجتناب از انجام ورزش های پربرخورد در کاهش علایم مؤثر است.

چرا به آرتروز زانو مبتلا می شویم؟

آسیب دیدگی زانو یکی از رایج ترین دلایل ابتلا به آرتروز زانو است، اما موارد دیگری هم مانند بیماری آرتروز زانو باعث از بین رفتن و ناراحتی مفصل می شود. استفاده بیش از حد از زانو و آسیب دیدگی آن، علت شایع درد زانو در افراد جوان تر است. همچنین زانو درد می تواند ناشی از بروز بیماری های خاص و یا عفونت هایی مثل استئومیلیت و بورسیت سپتیک باشد.

عواملی مثل افزایش سن، چاقی، استعداد ژنتیکی، ورزش نکردن، سبک زندگی بی تحرک، ضعف عضلانی (عضله های کشاله ران که به زانو متصل می شوند)، استفاده طولانی مدت از زانو، تحمیل کردن وزن فراوان بر زانو (انجام مکرر حرکت هایی چون سر پا نشستن، زانو زدن همراه با بلند کردن اشیای سنگین یا فعالیت های پربرخوردی مانند دویدن سریع یا آهسته)، انحراف پا و کفش نامناسب ممکن است خطر ابتلا به آرتروز را افزایش دهد.

تشخیص زود هنگام آرتروز زانو باعث جلوگیری از آسیب دیدگی دایمی می شود. آرتروز معمولا با بررسی سابقه پزشکی و معاینه زانو تشخیص داده می شود.

عکس رادیولوژی می تواند در تشخیص آرتروز زانو مفید باشد. غضروف در عکس رادیولوژی معمولی آشکار نمی شود، بنابراین میزان تحلیل غضروف، با توجه به فاصله بین استخوان های آن غضروف تعیین می شود. پس به جرأت می توان گفت که در پرتونگاری متداول، احتمال مشخص نشدن ابتلا به آرتروز در مراحل اولیه بیماری بسیار بالا است، اما انجام «ام آر آی» ، بافت نرم و همچنین مفصل در حال حرکت را نشان می دهد.

درمان آرتروز زانو، بدون تیغ جراحی

منظور از درمان قطعی در آرتروز زانو، کاهش درد به منظور بازگشت بیمار به فعالیت های عادی روزانه است. در حقیقت، انجام فیزیوتراپی، اصلی ترین و موثرترین درمان غیرجراحی زانو به شمار می رود.

فیزیوتراپی شامل تکنیک های متفاوتی مثل کمپرس سرد و گرم، کاهش وزن، ورزش، آب درمانی، باندپیچی و بریس (زانوبند) می شود.

گرم کردن: گرما با افزایش جریان خون، درد و سفتی را کاهش می دهد. همچنین گرما عامل بازدارنده و آرامش بخش درد زانو است، اما توجه داشته باشید که مفصل ملتهب را به طور مستقیم گرم نکنید. البته معمولاً در مراحل اولیه آرتروز زانو، اثری از التهاب نیست. هر بار به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه از کمپرس گرم استفاده کرده و بین هر دو بار گرم کردن، دست کم یک ساعت وقفه ایجاد کنید تا از رسیدن حرارت بیش از اندازه به بافت ها جلوگیری شود.

گرم کردن اعم از خشک و مرطوب، هر دو مفید هستند، اما گرم کردن مرطوب، سریع تر و عمیق تر به بافت ها نفوذ می کند. برای گرم کردن مرطوب، می توانید از یک حوله خیس خورده در آب گرم استفاده کنید، هر چند این حوله به سرعت خنک می شود. روش دیگر گرم کردن مرطوب، قرار دادن حوله ای مرطوب بین زانو و بطری آب گرم است. البته می توانید پوشش های گرم کننده مرطوب را خریداری کنید.

سرد کردن: سرما، با تنگ کردن رگ های خونی، درد و التهاب زانو را کاهش می دهد. یخ پیچیده شده در پارچه را هر سه یا چهار ساعت یک بار به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بر روی مفصل ملتهب قرار دهید. سرد کردن نباید هر بار بیش از ۲۰ دقیقه طول بکشد، چرا که احتمال سرمازدگی وجود دارد. سرد کردن مرطوب به صورت قرار دادن حوله ای مرطوب بین پوست و کمپرس یخ انجام می شود. این نوع سرد کردن در مقایسه با سرد کردن خشک از نفوذ و سرعت بیشتری برخوردار است. در صورت ابتلا به مشکلات گردش خون یا آسیب های عصبی، از روش درمانی سرد یا گرم کردن استفاده نکنید، مگر آن که پزشک بی خطر بودن آن را تأیید کند.

کاهش وزن: اضافه وزن، فشار مضاعفی را بر زانو وارد می کند، چون عضو زانو تحمل کننده وزن در بدن است. حتی از دست دادن پنج کیلوگرم وزن نیز تأثیر شگرفی بر برطرف شدن علایم آرتروز زانو دارد.

ورزش: ورزش کردن برای درمان آرتروز زانو بسیار مفید است. عضله های قوی پا از زانو حمایت می کنند و ضربه را پیش از رسیدن به زانو جذب می کنند. ورزش دادن عضله های چهارسر، گردش خون را در مفصل زانو افزایش می دهد. بر اساس یافته های پژوهش های انجام شده، تغییرات زیست شیمیایی سودمند در مایع مفصلی، زانو را برمی انگیزد و خاصیت لغزندگی و روان کنندگی حرکت آن را بهبود می بخشد.

از این گذشته، ورزش کردن دامنه حرکتی زانو را افزایش می دهد. با این وجود، نرمش هایی که منجر به کشش بیش از اندازه عضله های چهارسر می شوند، برای آن دسته از بیماران مبتلا به آرتروز زانو که دچار انحراف زانو هستند، می تواند مضر باشد و به وخامت شرایطشان بیانجامد. پزشک معالج یا متخصصان فیزیوتراپی، با توجه به وضعیت زانو، راهنمایی های لازم را درباره انتخاب نرمش مناسب ارائه می دهند.

آب درمانی: به استفاده از آب در حالت مایع، یخ یا بخار، برای اهداف درمانی آب درمانی می گویند. این روش شامل نرمش کردن در استخر، غوطه ور شدن در چرخش آب، سونا و کمپرس های سرد و گرم می شود. غوطه ور شدن یا نرمش کردن در آب گرم برای بیماران مبتلا به آرتروز زانو بسیار کارآمد هستند.

باندپیچی: بستن زانو، به رغم مشخص نبودن دلیل مفید بودنش، منجر به کاهش قابل ملاحظه درد زانوی ناشی از آرتروز می شود.

بریس (زانوبند): بریس های تخلیه کننده وزن، مناسب برای موارد خاصی از آرتروز زانو، برای تسکین درد زانوی مبتلایان به این بیماری طراحی می شوند. غضروف معمولاً در یک سمت مفصل زانو بیش از سمت دیگر فرسوده می شود، در نتیجه استخوان ران تغییر زاویه می دهد و روی استخوان درشت نی سمت فرسایش یافته ساییده می شود.

بریس های تخلیه کننده وزن، فشار روی مفصل زانو را با تغییر زاویه مفصل زانو به خود جذب می کنند. با تغییر زاویه مفصل زانو، فضایی بین استخوان ران و درشت نی ایجاد می شود که به تسکین درد و افزایش دامنه حرکتی کمک می کند.

در نهایت توصیه می شود جهت دریافت بهترین راهنمایی در خصوص درمان آرتروز زانوی خود به نزدیک ترین کلینیک فیزیوتراپی محل سکونت خود مراجعه کنید.

سیناپرس

 

رایلی کینگ : زیبایی یادگیری در این است که کسی نمی‌تواند آن را از شما دور کند، پس بیشتر بدانید ...

  • سوالات رایج درمورد عمل جراحی تعویض مفصل زانو

    تعویض مفصل زانو یکی از عمل های جراحی موفق  دررشته ارتوپدی است. خوشبختانه در سال های اخیرامکانات انجام عمل جراحی تعویض مفصل زانو در شهرگرگان فراهم شده است.

    ادامه مطلب ...

  • آرتروسکوپی زانو چیست؟

    آرتروسکوپ یکی از تجهیزات پیشرفته جراحی ارتوپدی است.در این روش یک دوربین کوچک وارد مفصل زانو می شود و با استفاده از ابزار جراحی ظریف عمل جراحی ترمیم رباط صلیبی زانو یا ترمیم منیسک زانو انجام می شود.به این روش جراحی  که بطور عامیانه  عمل جراحی لیزری زانو گفته می شود.البته به هیچ وجه در آرتروسکوپی زانو از لیزر استفاده نمی شود.

    ادامه مطلب ...

  • آناتومی زانو – استخوان ها و مفاصل

     زانو بزرگترین مفصل بدن است و هم حرکات لولایی بصورت خم و باز شدن دارد و هم تا حدودی میتواند حرکات چرخشی حول محور طولی را انجام بدهد. مفصل زانو بیش از هر مفصل دیگری در بدن مستعد آسیب دیدن است و این به خاطر نیروهای زیادی است که این مفصل باید تحمل بکند. در حین راه رفتن نیرویی معادل ۱.۵ برابر وزن بدن به زانو وارد می شود. در حین بالا رفتن از پله ۴-۳ برابر و در حین چمباتمه زددن یا دو زانو نشستن این مقدار به ۸ برابر وزن بدن افزایش می یابد.

    ادامه مطلب ...

  • اطلاعاتی در خصوص الگوی غذایی و نوشیدنی سالم

    یکی از مهم ترین عوامل موثر در سلامت بدن ما، الگوی غذا و نوشیدنی است که ما در طول روز از آن ها استفاده می کنیم. در مقاله زیر، اطلاعاتی در خصوص الگوی غذایی و نوشیدنی سالم را آماده کرده ایم. توصیه می کنیم که حتما این مقاله را مطالعه کنید و آن را از دست ندهید. با ما همراه شوید.

    ادامه مطلب ...

  • تعویض مجدد مفصل مصنوعی زانو به چه علت انجام می شود؟

    در دهه های اخیر عمل جراحی تعویض مفصل زانو جای خود را به عنوان یک عمل جراحی موفق و متداول باز کرده است و میلیون ها نفر در سراسر جهان از مفصل مصنوعی زانو استفاده می کنند. وقتی برای اولین بار بیماری تحت عمل جراحی تعویض مفصل زانو قرار می گیرد آن را عمل اولیه جراحی تعویض مفصل زانو Primary total knee replacement surgery میگویند.

    ادامه مطلب ...

  • نحوه مصرف مکمل gain up

    افرادی که ورزش بدنسازی کار می کنند و قصد دارند قدرت و حجم عضلات خود را افزایش دهند، باید از مکمل های ورزشی که آمینو اسید ها و ویتامین های مورد نیاز بدن را تامین می کند، استفاده نمایند. در مطلب زیر به نحوه مصرف گین آپ می پردازیم.

    ادامه مطلب ...

  • سوالات رایج درمورد عمل جراحی تعویض مفصل زانو
  • آرتروسکوپی زانو چیست؟
  • آناتومی زانو – استخوان ها و مفاصل
  • اطلاعاتی در خصوص الگوی غذایی و نوشیدنی سالم
  •  تعویض مجدد مفصل مصنوعی زانو به چه علت انجام می شود؟
  • نحوه مصرف مکمل gain up